Indigo Blue

หรือที่เรารู้จักกันดีในชื่อของ 'คราม'

ต้นคราม ชอบน้ำน้อย แดดจัด ทั้งกิ่งทั้งใบของต้นครามประมาณ 8 กิโลถึงจะได้เนื้อครามประมาณ 1 กิโลกรัม เพราะฉะนั้นเราต้องใช้ต้นครามจำนวนมากพอสมควรเพื่อที่จะสามารถย้อมผ้าได้ ต้นครามโดยทั่วไปเมื่อโตพร้อมเก็บเกี่ยวจะสูงประมาณ 1-2 เมตร 3-4 เดือนหลังจากหว่านเมล็ด มีดอกสีชมพู มีผลเป็นฝัก ทั้งฝักตรงและฝักโค้ง ลำต้นประกอบด้วยข้อและปล้อง มีตาบริเวณข้อ เวลาเราตัดใบเพื่อนำมาย้อมนั้น ต้องหลีกเลี่ยงบริเวณนี้เป็นพิเศษ เพราะเป็นที่ที่จะทำให้เกิดช่อดอกในภายหลัง เมื่อก่อนครามเป็นสีหายากจึงใช้สำหรับคนชั้นสูงเท่านั้น มีผลการวิจัยจากทั้งอเมริกาและญี่ปุ่น บอกไว้ว่าผ้าที่ย้อมจากครามนั้น จะสามารถป้องกันผิวจากแสงอัลตราไวโอเลตได้อีกด้วย ครามมีสมบัติทางสมุนไพรหลายอย่าง อย่างหนึ่งคือ ถ้าถูกมีดบาด ครามสามารถสมานแผลได้ เพราะฉะนั้นผ้าที่ย้อมจากครามก็มีคุณสมบัติเช่นเดียวกัน เอาผ้าไปนึ่งนิดหน่อย แล้วนำมาประคบแผล ก็สามารถบรรเทาอาการได้เช่นเดียวกัน

เมื่อเริ่มทำความรู้จักครามขั้นต้นกันแล้ว วันนี้จะพาไปลงมือปฏิบัติกันซะหน่อยนะคะ เราเดินทางจากกรุงเทพขึ้นไปเชียงใหม่ เมืองในดวงใจ ที่ไปเมื่อไหร่ก็จะพบกันประสบการณ์ให้เก็บมาอบอุ่นหัวใจอยู่เรื่อย

พร้อมแล้วก็เริ่มกันเลยดีกว่า :)

เราตื่นแต่เช้าเพื่อไปเก็บครามกัน จริงๆแล้ว เราควรใช้เวลาในช่วงก่อนพระอาทิตย์ขึ้น เป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดที่ควรจะตัดกิ่ง ก้าน ใบ ออกจากลำต้น เพราะเป็นช่วงเวลาที่ครามให้น้ำสีจำนวนมาก

บรรทุกครามจำนวนมากกลับกันค่ะ เราใช้เวลาเก็บเกี่ยวประมาณ1 ชั่วโมงแสงแดดตอนเช้าเริ่มส่องลงมาแล้ว พระอาทิตย์แยงเข้าที่ตา เพื่อนๆทุกคนรีบช่วยกันคนละไม้คนละมือ อ้อ!ลืมไปเลย เวลาเข้าไปตัดต้นครามนี่ ต้องแต่งตัวให้มิดชิดพอสมควรนะคะ ทั้งจะต้นครามเองที่จะบาดเราได้ ยังต้องเจอทั้งแมลงน้อยใหญ่ รอต้อนรับกันอย่างสนุกสนาน

เราทำการแช่ครามไว้ข้ามคืนเพื่อให้สีจากคราม คลายตัวออกมา

หลังจากผ่านไป1 คืน เรานำต้นครามแยกออกมาจากน้ำที่ใช้ไว้เมื่อวาน เราจะได้สีครามที่มีสีเขียวเข้ม กึ่งจะเป็นสี Indigo แล้ว

ขั้นตอนต่อไป นำน้ำสีที่ได้จากคราม ผสม ปูนขาวแล้วเริ่มโจกน้ำครามได้ เพื่อให้น้ำครามในถัง ได้สัมผัสกับอากาศ ขั้นตอนนี้จะทำให้เราได้เห็น Magic Hour ที่แท้จริง น้ำครามจะเปลี่ยนสี ช่วงเวลานี้น่าตื่นเต้นที่สุดเลยล่ะคะ :D

สุดท้ายเรามากรองให้ปูนขาวที่มีเศษหินติดมาด้วยออกจากน้ำ เพื่อให้ได้ Indigo Vat กันค่ะ

และนี่ค่ะ สุดท้าย เรานำผ้าที่ใช้เทคนิคชิโบริ ลงไปย้อมในหม้อนิล อายุกว่าสิบปี อาจารย์บอกกับเราไว้ว่า หม้อมมีชีวิต เราต้องเลี้ยงให้ครามมีชีวิตไปเรื่อยๆ บางคนหม้อหนี(หรือไม่สามารถย้อมได้อีก)ก็น่าเสียดายอยู่ไม่น้อย เราให้อาหารครามได้ เช่น เหล้าขาว จริงแล้วทางวิทยาศาสตร์ก็เพื่อให้จุลินทรีย์ที่อยู่ในหม้อนิล ได้มีอาหารนั่นแหละค่ะ

^___________^